ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

1076

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

زياده از پدر عالىمقدار به خود مايل گردانيد . در اسفار خيرآثار غزا و جهاد با طوايف روسيه و روميه و تركمانيه و غيره ، ملتزم ركاب عمّ رشيد بود و از قرارى كه درين روزنامچه تحرير يافته ، در قلع [ و قمع ] تركمانيّهء ولايت سرخس ، زحمات شاقّه تحمّل فرمود . قطع نظر از كمالات نفسانى ، در فنون لوازم جلادت ، از قبيل اسب تازى و جولان‌بازى و تصرّفات بديعه در لوازم صيداندازى ، با مهارتى « 1 » كامل است و در هنگام محاورات ، از طرز مكالمات ، اسكات حريف حرف را با قدرتى شامل . در تجديد اين دولت سديد ، متدرّجا به ايالت ولايات كاشان و همدان رسيد . با مؤلّف اين روزنامچه‌اش ، لطفى افزون از غايت است و مراودت و موالفتى از بدايت تا نهايت . سيم : نوّاب نصر الله ميرزا الملّقب به والى ، از بطن صبيّهء مرضيّهء محمّد يوسف خان والى لرستان فيلى ؛ در شكل و شمايل شبيه پدر بزرگوار است و در حسن اخلاق و محاسن وفاق ، اعجوبهء روزگار . مدتى در حجر تربيت نوّاب حسام السلطنة العليّه محمد تقى ميرزا پرورش ديد و از شرف مصاهرت آن عمّ بزرگوار ، به اعلى درجهء اعتبار رسيد . از قرارى كه در اصل تاريخ مذكور است ، در روز مقابلهء نوّاب حسام السلطنهء مزبور با محمد حسين ميرزا ، اميرزادهء مذكور از صف حسامى به لطايف الحيل جست و به صفوف آراستهء برادر بزرگوار خويش پيوست . پيش ازين و پس ازين مقدمه ، چندى در ولايت خرّم‌آباد والى لرستان بود و با اهالى آن سرزمين رفتارى بر وجه احسن مىنمود . براز جامه را با قبول عامه جمع كرده است و طراز خامه را به اخوان اكبر خويش سپرده است . چهارم : نوّاب اسد الله ميرزا ، از بطن ستوده [ اى ] از عرب است و در تاريخ دانى و بزم‌آرايى ، با رسمى عجب . چندى در ايّام حيات والد نامدار در ولايت همدان و خوزستان حكومت كرده و به سبب حسن رفتار ، در آن ولايت نام برآورده است . « 2 » در

--> ( 1 ) . ملى : « محارتى » ( 2 ) . از اين‌جا تا عنوان پنجم ، در تذكره خاورى موجود نيست .